Phát triển dừa xiêm hữu cơ: Hướng đi bền vững cho nông dân Gia Lai

Trung tâm Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường vùng 2 và cán bộ kỹ thuật: lấy mẫu sản phẩm phân tích, đánh giá phù hợp sản xuất hữu cơ. Ảnh: Thành Trung

Nhằm khai thác tiềm năng đó, tỉnh đã định hướng mở rộng diện tích trồng dừa lên 10.000 ha vào năm 2030, trong đó khoảng 3.000 ha dành cho dừa xiêm – nhóm giống có chất lượng cao và giá trị kinh tế vượt trội như Tam Quan, Phù Cát, Hoài Ân.

Việc Trung Quốc chính thức mở cửa cho dừa Việt Nam xuất khẩu chính ngạch đã tạo ra cơ hội lớn cho các địa phương sản xuất dừa, trong đó có Gia Lai. Tuy nhiên, sản xuất dừa trên địa bàn tỉnh vẫn tồn tại nhiều hạn chế như quy mô nhỏ lẻ, sản xuất phân tán, giá cả phụ thuộc thị trường, kỹ thuật canh tác chưa đồng đều và tình trạng lạm dụng thuốc hóa học còn phổ biến. Điều này không chỉ làm giảm chất lượng sản phẩm mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe người sản xuất và môi trường đất – nước.

Trước thực trạng đó, tỉnh Gia Lai đã triển khai mô hình sản xuất dừa xiêm theo hướng hữu cơ nhằm hướng tới nền nông nghiệp sạch và bền vững. Từ nguồn kinh phí thuộc Chương trình Khuyến nông giai đoạn 2024–2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng mô hình thâm canh dừa xiêm hữu cơ tại thôn An Điềm, xã Hội Sơn. Mô hình có quy mô 1.000 cây với 10 hộ nông dân tham gia; các hộ được hỗ trợ 50% chi phí vật tư thiết yếu và 100% chi phí chứng nhận sản phẩm hữu cơ. Cán bộ kỹ thuật cũng thường xuyên bám sát cơ sở, hướng dẫn quy trình chăm sóc, theo dõi sinh trưởng và hỗ trợ phòng trừ sâu bệnh bằng biện pháp sinh học.

Sau hai năm triển khai, mô hình cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Nhờ áp dụng phân hữu cơ, hữu cơ vi sinh, chế phẩm sinh học và duy trì vệ sinh – ẩm độ vườn, cây dừa sinh trưởng khỏe, số tàu lá tăng, năng suất vượt trội so với ngoài mô hình. Trung bình mỗi cây đạt 10,5 buồng quả với khoảng 12–13 quả/buồng, tương đương 134,4 quả/năm, cao hơn đối chứng 18,6%. Hiệu quả kinh tế cũng được cải thiện rõ rệt, với lợi nhuận ước đạt 667,6 triệu đồng/1.000 cây, cao hơn sản xuất thường 105,3 triệu đồng. Đặc biệt, sản phẩm của mô hình đã đạt chứng nhận hữu cơ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước.

Trung tâm Khuyến nông tổ chức trao chứng nhận dừa xiêm hữu cơ cho nhóm hộ tham gia mô hình 

Từ thành công bước đầu, việc nhân rộng mô hình dừa xiêm hữu cơ là hết sức cần thiết. Các địa phương nên đẩy mạnh tuyên truyền, tổ chức tập huấn kỹ thuật, quy hoạch vùng sản xuất tập trung và cải tạo vườn dừa già cỗi. Song song đó, cần tăng cường liên kết chuỗi giá trị, cấp mã số vùng trồng, đầu tư cơ sở đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu, đặc biệt phục vụ thị trường Trung Quốc. Hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm dừa Gia Lai cũng cần được chú trọng để xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ của Nhà nước, ứng dụng khoa học kỹ thuật và nỗ lực của người dân hứa hẹn giúp ngành dừa xiêm hữu cơ của tỉnh phát triển bền vững trong thời gian tới.